Mijn ervaring met een auteursrecht rechtszaak

Op 5 juli had ik voor het eerst een rechtszaak. Foto’s die ik heb gemaakt werden door een ander bedrijf commercieel ingezet, zonder dat zij hiervoor toestemming hadden gevraagd bij mij. Dit wordt ontzettend veel gedaan. Creatieve makers doen hun best om mooie foto’s, video’s, muziekfragmenten en illustraties te maken en anderen gebruiken het zomaar voor hun eigen bedrijf. Oneerlijk voor de maker die er hard aan heeft gewerkt en het mag volgens de auteurswet ook helemaal niet. Ik deel mijn verhaal om hopelijk anderen die in een soortgelijke situatie zitten te helpen en te inspireren om er ook achteraan te gaan. Het auteursrecht is zo belangrijk voor ons en ik vind dat we ervoor op moeten komen.

Wat was er gebeurd?
Jaren terug heb ik voor mijn blog en Instagram een samenwerking met een bedrijf gedaan. Zij verhuren iets wat ik nu even X noem. De afspraak was als volgt: ik mocht van X gebruik maken, in ruil voor foto’s op mijn blog en Instagram waarbij ik dan het bedrijf zou vermelden en taggen. Hiervoor is toen ook netjes een officiële offerte gemaakt. De samenwerking was voorbij, ik had mijn posts geplaatst en het bedrijf vroeg of ik hen de foto’s wilde toesturen zodat zij het konden doorplaatsen op hun social media kanalen. Dat vond ik prima, dus dat deed ik. Ik dacht dat daarmee alles afgerond was. Totdat ik er ongeveer een half jaar later achter kwam dat mijn foto’s op twee websites van het bedrijf stonden. Dat was niet de afspraak! En mijn naam stond er ook niet eens bij vermeld. De foto’s droegen bij aan de sfeer van de website en wie weet hoeveel klanten dat hen al wel niet had opgeleverd. Hier hoort een bedrijf gewoon netjes voor te betalen. Ik nam contact op, legde uit dat dit niet mocht en na veel gedoe werden de foto’s van de sites afgehaald. Ik verbood het bedrijf ook om de foto’s in de toekomst nog te gebruiken. De eigenaar sloot ons mailverkeer af met: “dan kunnen we nu door met de belangrijkere zaken in het leven.” Ik voelde me totaal niet serieus genomen, maar de foto’s waren er in ieder geval vanaf.

Weer een paar maanden later kreeg ik ineens een bericht van een kennis van me. “Ik heb net een aanvraag gedaan om X te huren en zie jouw foto’s, wat leuk!” Nou, dat vond ik helemaal niet leuk. Wat bleek? Het bedrijf gebruikte de foto’s nog in mailverkeer richting (potentiële) klanten. In documenten die vergelijkbaar waren met brochures. Het één keer fout doen is eigenlijk al niet oké, maar een tweede keer kon er bij mij echt niet in. Zeker niet als je me de eerste keer het gevoel geeft me niet serieus te nemen. Dit was ook voor het eerst dat ik me besefte dat bedrijven de foto’s natuurlijk ook op plekken kunnen gebruiken die voor mij niet zichtbaar zijn. Op het internet is het nog te traceren, maar in brochures natuurlijk niet. Ik besloot dit keer meteen een schadeclaim te sturen. Dit was begin december 2018.

Hoe heb ik de boete bepaald?
Ik had nog nooit in opdracht foto’s gemaakt voor (online) brochures van een bedrijf, dus ik had geen tarieven die ik kon aanhouden om de boete te bepalen. Ik las dat veel rechters in dat geval de tarieven van Foto Anoniem aanhouden. Er waren meerdere foto’s van mij gebruikt en in het overzicht zag ik dat ik €250 per foto mocht rekenen. Ook las ik dat rechters er tussen de 25% en 75% toeslag bovenop berekenen voor verzuim van naamsvermelding. Ik koos de middenweg en rekende er 50% bovenop. Daarnaast las ik dat ik de schadeclaim zonder btw moest versturen. Ik maakte een document op dat vergelijkbaar is met de facturen die ik normaal verstuur, maar dan dus zonder btw. Met een beetje spanning in mijn buik verstuurde ik het. Zoiets als dit is natuurlijk niet leuk om te doen, maar je wil wel achter je rechten blijven staan. In het verleden ben ik eens de fout in gegaan om uit medelijden een lage schadeclaim te sturen. Het resultaat was dat de partij het niet wilde betalen en ik uiteindelijk niet veel kon: de schadeclaim was te laag om er werk van te maken.

En dan willen ze de schadeclaim niet betalen…
Dat ze niet wilden betalen had ik wel verwacht. Ik besloot achter mijn keuze te blijven staan en er werk van te maken. Ik kon bewijzen dat het mijn foto’s waren en had bij verschillende betrouwbare bronnen gelezen dat je foto’s niet gebruikt mogen worden zonder dat daar toestemming voor is gevraagd. Ook als je een foto op Instagram post bijvoorbeeld, blijven de rechten bij jou en mogen anderen het niet zomaar hergebruiken. Op de website van Charlotte Meindersma kun je veel lezen over het auteursrecht.

Ik schakelde incassobureau Nova Legal in. Daar had ik al eerder mee gewerkt en ik ben er erg tevreden over. De vorige keer hadden ze binnen een dag geregeld dat mijn factuur betaald werd. Dit keer was de tegenpartij echt stug. Het incassobureau mailde, belde en stuurde brieven, maar er werd maar niet betaald. We besloten stappen te gaan zetten richting een rechtszaak. Wat ik niet had verwacht was dat dit ook via hetzelfde bedrijf ging. Ik wilde eigenlijk Charlotte gaan inschakelen voor de rechtszaak omdat zij hierin gespecialiseerd is, maar doordat er al incassokosten waren gemaakt kwam dit onhandig uit. Dat was uiteindelijk niet erg, want Nova Legal deed het top. Ik schreef een tijdlijn van de gebeurtenissen uit, verzamelde al mijn bewijzen en stuurde het mailverkeer door naar hen. Een juriste ging aan de hand daarvan aan de slag met een dagvaarding. Een dagvaarding houdt in dat iemand (in dit geval het bedrijf) wordt opgeroepen om voor het gerecht te verschijnen. Eind februari 2019 werd deze dagvaarding naar de wederpartij gestuurd.

Niet meteen de rechtbank in
Ik dacht dat we meteen de rechtbank in zouden moeten maar dat was niet het geval. Er waren eerst een aantal schriftelijke rondes en de wederpartij vroeg een aantal keer uitstel aan. Hier heb ik verder niet veel energie in hoeven steken. Soms had de juriste een aantal antwoorden op vragen nodig, maar in principe pakte zij dit op. Op 21 juni 2019 kreeg ik te horen dat er toch een zitting zou komen en ik moest mijn beschikbaarheid voor de 6 daaropvolgende maanden doorgeven. Ik had verwacht dat de zitting ergens in november zou zijn, maar al snel volgde het bericht dat de zitting al op 5 juli zou zijn. Best fijn eigenlijk, dan was ik er vanaf. Nova Legal werkt samen met AKD Advocaten en ik werd in contact gebracht met twee hele leuke advocaten. We hadden telefonisch contact om nog even alles door te spreken. Ik had er best wel zin in eigenlijk. Ik wist dat ik in mijn recht stond en vond het interessant om de rechtbank een keer mee te maken op deze manier.

De zitting
Voor de zitting was een tijdblok van 45 minuten ingepland, maar uiteindelijk zijn we 2,5 uur bezig geweest. Toen ik binnenkwam moest ik door een security check. De zaal was klein en had dezelfde sfeer als een klein klaslokaaltje/projectkamertje op de middelbare school. Er waren geen toeschouwers. De rechter had van mijn kant en die van de wederpartij alle standpunten en bewijsstukken al doorgenomen. Ik hoefde dus niet net als in de films op te staan en nog eens mijn verhaal te doen. Hij had aan de hand van de aangeleverde stukken nog wat vragen die we moesten beantwoorden. We voerden dus eigenlijk gewoon een gesprek met de rechter. Het voelde allemaal vrij informeel. De rechter moest objectief blijven dus het was lastig aan hem af te lezen wat hij van de situatie vond en of hij vond dat ik gelijk had.

De wederpartij was trouwens van mening dat ze de foto’s overal voor mochten gebruiken, omdat ik ze zelf had toegestuurd. Ik had ze toegestuurd omdat ze vroegen deze op social media te gebruiken. Volgens de wederpartij had ik restricties mee moeten geven bij het versturen. Daar was ik het niet mee eens, want ik kan moeilijk bij alles wat ik verstuur alle restricties gaan opnoemen. Hoor je me al gaan? “Hier zijn de foto’s die je mag reposten op social media, maar je mag het niet in bushokjes en kranten plaatsen, niet op mokken en servies bedrukken, geen laptophoezen van maken…” en zo kun je oneindig dingen blijven bedenken. Hiervoor is juist het auteursrecht in het leven geroepen, om je werk automatisch te beschermen. Verder betwijfelde de wederpartij of ik de foto’s wel had gemaakt, omdat ik er zelf op stond. Ik had de foto’s met mijn statief gemaakt en de camera met de originele bestanden meegenomen naar de rechtbank. Ook zei de wederpartij dat in de offerte stond dat zij de foto’s mochten gebruiken, waar ik nog steeds niets van snap want ik ken de offerte inmiddels uit mijn hoofd en dat staat er helemaal niet in.

De rechter wilde eerst dat we zouden proberen er samen uit te komen door te onderhandelen. Een schikking heet dat. Mijn advocaten hadden dat al verwacht, dus we hadden telefonisch al besproken dat ik ook akkoord zou gaan met de gerekende vergoeding voor de foto’s + 25% toeslag voor het verzuim van naamsvermelding. In plaats van de gerekende 50% dus. En ik wilde sowieso dat de wederpartij alle gemaakte kosten (incassokosten, de zitting en juridische kosten) zou betalen. De rechter bleef in de zaal en wij moesten de gang op om te onderhandelen. De wederpartij kwam met biedingen waar wij het totaal niet mee eens waren dus gingen we terug naar de rechter om aan te geven dat we er niet uitkwamen.

Toen ging de rechter ons een voorzetje geven. Hij vertelde wat hij van de situatie vond en verzocht ons daarna om weer de gang op te gaan om te kijken naar een schikking. Toen ik hoorde wat hij van de situatie vond was ik opgelucht. De rechter had nul opmerkingen aan onze kant en gaf over een paar punten van de wederpartij aan dat hij het niet met hen eens was. Eenmaal op de gang bood de wederpartij als reactie daarop wat ik wilde. Maar toen ik met de advocaten dubbelcheckte of er geen addertjes onder het gras waren, kwam ik erachter dat ik kosten zou hebben als ik met een schikking akkoord zou gaan. Ik besloot daarom het aanbod niet te accepteren. Ook omdat ik nu natuurlijk wist dat de kans groot was dat de rechter mij gelijk ging geven. We gingen terug de zaal in en gaven aan dat we de rechter wilden laten bepalen. In de meeste gevallen krijg je een paar weken later schriftelijk het vonnis, maar wij kregen dezelfde dag nog mondeling het vonnis te horen. We moesten een half uur naar buiten zodat het vonnis geformuleerd kon worden. Eenmaal weer binnen kreeg ik te horen dat de rechter mij in het gelijk stelde. Hij was het ook eens met het bedrag dat ik per foto had gerekend. Hij was het niet eens met de 50% toeslag die ik had gerekend voor het verzuim van de naamsvermelding. In de rechtbank in Utrecht rekenen ze daar 25% toeslag voor. De rechter wees ook de gemaakte kosten aan de wederpartij toe. Ha, dan kwamen we nu dus precies uit op wat ik wilde! Ik was helemaal blij. Het leuke was ook dat de rechter de quote “dan kunnen we nu door met de belangrijkere zaken in het leven” gebruikte in zijn vonnis. Zoveel mogelijk zakelijk mailverkeer bewaren dus, je weet maar nooit wanneer het van pas komt 🙂

Ik ben trots en blij dat ik deze stap heb gezet. Het was spannend, maar uiteindelijk was het het allemaal waard en zou ik het zo weer doen. Wat werd ik fijn wakker de volgende dag. Veel vonnissen worden op Rechtspraak.nl geplaatst en een aantal rechtenstudenten vroeg al of ik het wil delen als de uitspraak erop staat. Als het zover is zal ik het toevoegen aan deze blogpost. Ik heb mijn best gedaan alles zo goed mogelijk uit te leggen en de juiste termen te gebruiken. Mocht je fouten in dit artikel ontdekken dan hoor ik het graag, dan pas ik het even aan.

Heb je zelf een auteursrecht rechtszaak meegemaakt? Deel gerust je ervaring hieronder. Links naar je blogpost/video hierover zijn ook welkom in de reacties.

Let op: deze blogpost heb ik geschreven vanuit mijn eigen ervaring. Ik ben geen expert en ik raad daarom niet aan om deze blogpost als hoofdbron te gebruiken.

Foto’s door Samantha Bosdijk

22 thoughts on “Mijn ervaring met een auteursrecht rechtszaak”

  1. Super interessant om te lezen en geniaal dat de rechter de quote uit de mail gebruikte! Dan weet je pas echt zeker dat je helemaal gelijk hebt gehad 🙂

    Ik fotografeer regelmatig voor een opdrachtgever in de interieurbouw, maar die foto’s worden soms ook gebruikt door architecten of stylisten die mee hebben gewerkt aan het project. Vaak wel met naamsvermelding gelukkig, maar soms ook zonder en dat is niet de afspraak. Toch vind ik het dan lastig om er iets mee te doen, want ik wil geen ruzie met mijn opdrachtgever daarover… ?

  2. Wow, wat een gedoe heb je er mee gehad als ik het zo lees. Je hebt zeker er goed aan gedaan om hier werk van te maken. Het gebeurd helaas te vaak inderdaad.

  3. Wat fijn dat je hier zo open over hebt geschreven! Ik heb al een paar keer een conversaties gehad met kleinere bloggers en bedrijven die mijn foto’s en content gebruikten en een keer een hele grote opdrachtgever gehad die mijn facturen achteraf weigerden te betalen en mij Vanalles in de schoenen schoven. De telefoontjes waren zo naar en aanvallend en ik raakte er zo gestressed van, dat ik er uiteindelijk niks mee heb gedaan ookal bleek later dat ik met alle informatie en mailwisseling die ik had bewaard gemakkelijk had kunnen “winnen” in een rechtszaak. Dit artikel geeft me wel wat extra moed om toch een stapje verder te gaan mocht die situatie zich ooit nog voordoen. (Hopelijk niet natuurlijk)

  4. Wauw, echt een walgelijke opmerking van die eigenaar. Geweldig dat de rechter die uitspraak teruggekaatst heeft. ? Goed dat je bent blijven vechten, Jennie. Bedrijven moeten echt eens leren dat dit niet zomaar kan.

  5. Wat onwijs goed dat je op je “strepen bent gaan staan”, al hoor ik het natuurlijk niet zo te benoemen want het is je recht en bizar dat een organisatie hier misbruik van maakt en eigenlijk de gehele periode bijna hoopt dat jij het opgeeft. Heel goed, ik weet van Cynthia dat zij ook direct nu facturen stuurt i.p.v. het lief op te lossen en helaas moet het zo (andersom doet een bedrijf dat ook als jij je factuur niet betaald dus andersom mag je ook voor je recht opkomen)

  6. Dat zal best even spannend zijn geweest allemaal. Goed dat je er werk van hebt gemaakt en dat de uitkomst goed was! En inderdaad, mooi dat de rechter hun quote nog even gebruikte, hahaha.

  7. Wat een verhaal! Maar wel super interessant om te lezen zeg! Ik heb dit gelukkig nog niet mee gemaakt, maar als het mij ooit overkomt, weet ik in ieder geval (door jouw blog post) wat mij te wachten staat.

    Liefs
    Bettie

  8. Wat een mooi artikel heb je hier over geschreven! Heel interessant om te zien hoe het in zijn werking is gegaan. Fijn dat je uiteindelijk je gelijk hebt gekregen; you go girl! Heerlijk ook die uitspraak van de rechter haha. 🙂

  9. Wow wat bizar van dat bedrijf zeg. Heel goed dat je het er niet bij hebt laten zitten en bent blijven strijden voor je gelijk. En heel tof dat je het nu ook met ons deelt. Powerwoman ben je 😀

  10. Heel goed dat je ervoor bent gegaan! Ik geef je groot gelijk in ieder geval. 🙂 Gelukkig heb ik hier nog nooit mee te maken gehad, maar vind je artikel heel leerzaam. Mocht het ooit gebeuren (wat ik natuurlijk hoop van niet), dan weet ik in ieder geval hoe ik het aan kan pakken.

  11. Heel knap van je Jennie dat je dit hebt gedaan! Lijkt me best moeilijk om al deze stappen te ondernemen maar zo bescherm je wel je werk en creativiteit!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.